Μια σπάνια εικόνα από το εσωτερικό του Αφγανιστάν υπό την εξουσία των Ταλιμπάν καταγράφει οδοιπορικό του BBC, αποκαλύπτοντας την καθημερινότητα ενός καθεστώτος στο οποίο οι γυναίκες βρίσκονται αντιμέτωπες με διαρκώς αυξανόμενους περιορισμούς.Στο επίκεντρο του ρεπορτάζ βρίσκεται, μεταξύ άλλων, μια 18χρονη γυναίκα που εμφανίστηκε μπροστά σε υψηλόβαθμο αξιωματούχο των Ταλιμπάν ζητώντας διαζύγιο από τ…
Μια σπάνια εικόνα από το εσωτερικό του Αφγανιστάν υπό την εξουσία των Ταλιμπάν καταγράφει οδοιπορικό του BBC, αποκαλύπτοντας την καθημερινότητα ενός καθεστώτος στο οποίο οι γυναίκες βρίσκονται αντιμέτωπες με διαρκώς αυξανόμενους περιορισμούς.
Στο επίκεντρο του ρεπορτάζ βρίσκεται, μεταξύ άλλων, μια 18χρονη γυναίκα που εμφανίστηκε μπροστά σε υψηλόβαθμο αξιωματούχο των Ταλιμπάν ζητώντας διαζύγιο από τον σύζυγό της, τον οποίο κατηγορεί ότι την κακοποιούσε και την ξυλοκοπούσε επί μήνες.
Η 18χρονη που ζήτησε διαζύγιο από τον κυβερνήτη
Με το πρόσωπό της εντελώς καλυμμένο από νικάμπ και φορώντας γυαλιά ηλίου, η 18χρονη στέκεται απέναντι από τον Αμπντουλάχ Σαρχάντι, πρώην στρατιωτικό διοικητή των Ταλιμπάν και υψηλόβαθμο αξιωματούχο στο βόρειο Αφγανιστάν.
Η νεαρή γυναίκα εμφανίζεται αποφασισμένη να απομακρυνθεί από τον σύζυγό της, παρά τις πιέσεις που δέχεται για να επιστρέψει στον γάμο της.
«Αν υπήρχε οποιαδήποτε πιθανότητα να ζήσουμε μαζί, δεν θα βρισκόμουν εδώ. Έχω πάρει την απόφασή μου», του λέει.
Το BBC χρησιμοποιεί για εκείνη το όνομα Τούμπα, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για το πραγματικό της όνομα, ώστε να προστατευθεί η ταυτότητά της.
Ο αξιωματούχος επιχειρεί αρχικά να τη μεταπείσει και να την κάνει να σκεφτεί τις κοινωνικές συνέπειες που μπορεί να έχει για εκείνη ένα διαζύγιο.
«Αναρωτήσου: “Ποιος θα με παντρευτεί αφού πάρω διαζύγιο;”. Θα πρέπει να κάνεις πολλούς συμβιβασμούς, διαφορετικά θα χάσεις την αξιοπρέπεια και την τιμή σου», της λέει.
Η απάντηση της 18χρονης είναι άμεση και αποτυπώνει τη δική της πραγματικότητα:
«Κύριε κυβερνήτη, η τιμή και η αξιοπρέπειά μου έχουν ήδη καταστραφεί».
«Οι γυναίκες είναι ανεγκέφαλες»
Παρά την ξεκάθαρη θέση της νεαρής γυναίκας, ο Σαρχάντι εξακολουθεί να επιμένει ότι θα πρέπει να παραμείνει στον γάμο της.
Αργότερα, ενώπιον ανδρών αξιωματούχων, σωματοφυλάκων και πρεσβυτέρων, σχολιάζει ότι οι γυναίκες είναι «ανεγκέφαλες» και «υστερούν σε νοημοσύνη». Τα λόγια του προκαλούν γέλια στους άνδρες που βρίσκονται γύρω του.
Σύμφωνα με όσα κατέγραψε το BBC, ο σύζυγος της 18χρονης ζητά ως αντάλλαγμα για να συναινέσει στο διαζύγιο ένα ποσό τετραπλάσιο από εκείνο που είχε καταβληθεί κατά τον γάμο. Η οικογένειά της αρνείται να πληρώσει τα χρήματα.
Αντί να δεχθεί το αίτημά της για χωρισμό, ο κυβερνήτης προτείνει να παραχωρηθεί στη γυναίκα ένα ξεχωριστό δωμάτιο μέσα στο σπίτι και να προειδοποιηθεί ο σύζυγός της ότι, εάν τη χτυπήσει ξανά, θα οδηγηθεί στη φυλακή.
Ο πατέρας της 18χρονης δηλώνει ότι σκοπεύει να προσφύγει στα δικαστήρια. Στο δικαστικό σύστημα των Ταλιμπάν, ωστόσο, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο για μια γυναίκα να εξασφαλίσει διαζύγιο χωρίς τη συγκατάθεση του συζύγου της.
Από κρατούμενος στο Γκουαντάναμο, αξιωματούχος των Ταλιμπάν
Η διαδρομή του Αμπντουλάχ Σαρχάντι είναι ενδεικτική του παρελθόντος αρκετών από τους ανθρώπους που κυβερνούν σήμερα το Αφγανιστάν.
Σύμφωνα με το BBC, υπήρξε στρατιωτικός διοικητής κατά την πρώτη περίοδο εξουσίας των Ταλιμπάν τη δεκαετία του 1990. Παραδόθηκε το 2001, μετά την ανατροπή του καθεστώτος από τον συνασπισμό υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, και παρέμεινε κρατούμενος επί χρόνια στο Γκουαντάναμο, προτού αφεθεί ελεύθερος.
Μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, το 2021, ανέλαβε καθήκοντα κυβερνήτη. Αρχικά τοποθετήθηκε στην επαρχία Μπαμιγιάν και στη συνέχεια στην Τζοουζτζάν, ενώ πρόσφατα έγινε υποδιοικητής στρατιωτικού σώματος στην Κουντούζ.
Ο Σαρχάντι δεν εμφανίζεται μετανιωμένος ούτε για μία από τις πιο εμβληματικές πράξεις καταστροφής των Ταλιμπάν: την ανατίναξη των γιγαντιαίων αγαλμάτων του Βούδα στο Μπαμιγιάν, το 2001.
Αρχικά αποφεύγει να απαντήσει στις σχετικές ερωτήσεις. Στη συνέχεια, όμως, δηλώνει:
«Τα κατέστρεψα με τα ίδια μου τα χέρια».
«Ό,τι κάναμε και ό,τι κάνουμε είναι σύμφωνα με την καθοδήγηση και τον νόμο του Θεού. Εμείς συντρίβουμε τα είδωλα αντί να τα πουλάμε. Γιατί να μετανιώσω; Ήταν θέλημα Θεού», προσθέτει.
Από τις επιθέσεις αυτοκτονίας στη διοίκηση των φυλακών
Στην Καμπούλ, οι δημοσιογράφοι του BBC συνάντησαν ακόμη έναν άνδρα που πέρασε από τον ένοπλο αγώνα στη διοίκηση του νέου καθεστώτος.
Ο Χαμπιμπουλάχ Μπαντρ παραδέχεται ότι στο παρελθόν ήταν «υπεύθυνος για τις επιχειρήσεις των βομβιστών αυτοκτονίας» στην αφγανική πρωτεύουσα.
«Γνωρίζω όλους τους δρόμους και τα στενά πολύ καλά. Είχαμε όλες τις πληροφορίες που χρειαζόμασταν για την Καμπούλ», αναφέρει.
Οι επιθέσεις αυτοκτονίας των Ταλιμπάν κόστισαν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους στο Αφγανιστάν, μεταξύ των οποίων και πολλοί άμαχοι. Ο Μπαντρ, ωστόσο, αποφεύγει να συζητήσει συγκεκριμένες επιθέσεις, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια συζήτηση θα μπορούσε να «ξανανοίξει πληγές».
Όταν ερωτάται για τους θανάτους αμάχων, ισχυρίζεται ότι οι στόχοι των Ταλιμπάν ήταν αμερικανικές στρατιωτικές αυτοκινητοπομπές και ότι οι πολίτες είχαν προειδοποιηθεί να παραμένουν μακριά από τις ξένες στρατιωτικές βάσεις.
Αργότερα, ο ίδιος έγινε υποδιοικητής των φυλακών ολόκληρου του Αφγανιστάν. Κατέληξε μάλιστα να διοικεί την ίδια φυλακή στην οποία είχε κρατηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση, έχοντας καταδικαστεί σε θάνατο.
Του πήραν το μικρόφωνο όταν μίλησε για τα κορίτσια
Κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης προς τιμήν του Μπαντρ, ένας άνδρας αποφασίζει να θέσει δημόσια το ζήτημα της εκπαίδευσης των κοριτσιών.
«Ο κύριος Μπαντρ είναι πηγή υπερηφάνειας για το Αφγανιστάν και μεγάλος μαχητής. Αλλά έχω και ένα παράπονο. Αν τα σχολεία και η εκπαίδευση ήταν ανοιχτά για όλους, θα ήταν σπουδαίο έργο για το Αφγανιστάν. Ελπίζω να μη σας προσβάλλω», λέει ο Σουλτάν Μοχάμαντ Ταλάι.
Ακολουθεί αμήχανη σιωπή και, λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, το μικρόφωνο απομακρύνεται από μπροστά του.
«Ζήτησα να ανοίξουν ξανά τα σχολεία για τα κορίτσια. Η αναζήτηση της γνώσης αποτελεί υποχρέωση στο Ισλάμ τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες», εξήγησε αργότερα στο BBC.
«Υπήρχαν κι άλλα πράγματα που ήθελα να πω, αλλά δεν με άφησαν να συνεχίσω», πρόσθεσε.
Η καθημερινότητα των γυναικών υπό τους Ταλιμπάν
Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, οι γυναίκες έχουν αποκλειστεί από τους περισσότερους χώρους εργασίας και δεν επιτρέπεται να φοιτήσουν στα πανεπιστήμια.
Παράλληλα, δεν μπορούν να ταξιδεύουν μόνες τους, ενώ τους απαγορεύεται η πρόσβαση σε πάρκα και χώρους αναψυχής. Οι αυστηροί περιορισμοί έχουν περιορίσει δραματικά τη συμμετοχή τους στην εκπαίδευση, στην εργασία και στη δημόσια ζωή.
«Είμαι άφωνη με το πώς μια ομάδα που δεν έχει καμία κατανόηση για τη ζωή βρίσκεται ξαφνικά στην εξουσία», λέει η Χόντα, όνομα που επίσης χρησιμοποιείται από το BBC για την προστασία της πραγματικής της ταυτότητας.
Η ίδια είχε συμμετάσχει στις διαδηλώσεις που οργανώθηκαν όταν οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία.
«Οι γυναίκες δεν μπορούν να αποδεχτούν αυτή την κατάσταση», λέει στο BBC. «Μπορεί να επιβάλλουν περιορισμούς, αλλά αυτό δεν θα παραμείνει έτσι για πάντα».
«Νομίζω ότι οι Ταλιμπάν φοβούνται τις μορφωμένες γυναίκες», προσθέτει.
«Γι’ αυτό περιορίζουν τις γυναίκες. Θέλουν αμόρφωτες γυναίκες, ώστε να μην μπορούν να μεγαλώσουν σοφούς άνδρες. Επειδή αυτό θα έβαζε τέλος στους Ταλιμπάν».
Δείτε και αυτά